Spacer VII: św. Stanisław - Świdnicka Fundacja św. Ignacego Loyoli

Spacer VII:

Święty Stanisław

Obok św. Wacława, drugim patronem świdnickiej katedry, pod względem chronologicznego występowania tej postaci w źródłach historycznych, był św. Stanisław.

Po raz pierwszy świdnicki kościół farny (obecną katedrę) wymieniono pod wezwaniem św. Stanisława w 1298 roku, a zatem w czasach, gdy od 7 lat władzę nad miastem sprawował pierwszy przedstawiciel świdnicko-jaworskiej linii Piastów, książę Bolko I. Samoczynnie niejako pojawia się w tym miejscu przekonanie, że to książę, który pochodził przecież z polskiej dynastii panującej, poczynił starania w tym kierunku, aby najważniejszemu kościołowi w stolicy swego księstwa nadano imię świętego patrona Polski.

Poglądu tego oczywiście nie można odrzucić, jednakże sprawa wydaje się bardziej skomplikowana, gdyż równie prawdopodobne jest, że inicjatywa dodania nowego patrona dla obecnej katedry wyszła w 1298 roku (być może nieco wcześniej?) od przełożonej klasztoru klarysek we Wrocławiu Jadwigi, która jak wiadomo, sprawowała prawo patronatu nad najważniejszym kościołem średniowiecznej Świdnicy. Sama była księżną z urodzenia, córką księcia głogowskiego Konrada I – tego samego, który już w cztery lata po kanonizacji św. Stanisława założył w Głogowie klasztor minorytów z kościołem poświęconym właśnie świętemu patronowi Polski.

Księżna Jadwiga musiała być wychowywana w kulcie św. Stanisława jeszcze na dworze swego ojca. Stąd też w 1298 roku zapewne ona sama, bądź w uzgodnieniu z księciem świdnicko-jaworskim Bolkiem I, wystąpiła o dołożenie do wezwania świdnickiego kościoła św. Wacława – patrona Czech, również św. Stanisława – jako patrona Polski. Był to zapewne akt o charakterze nie tylko religijnym, lecz również politycznym, szczególnie istotny w czasach rozbicia dzielnicowego Polski i w okresie narastających wpływów niemczyzny na Śląsku.

Patronat św. Stanisława nad świdnicką katedrą przetrwał do naszych czasów, a obecnie po utworzeniu biskupstwa świdnickiego, św. Stanisław stał się najważniejszym patronem nie tylko tutejszego kościoła katedralnego, lecz również całej Diecezji Świdnickiej. Wymownym tego świadectwem jest ufundowanie przez ks. biskupa Ignacego Deca najwyższego odznaczenia w diecezji, Orderu św. Stanisława Biskupa Męczennika, wręczanego osobom i instytucjom, które w szczególny sposób przyczyniają się do budowania i pogłębiania życia religijnego i duchowego.

Kim jednak był święty Stanisław Szczepanowski?

Urodził się około 1030 roku i odebrał wysokie wykształcenie (studiował m. in. w Liege). W 1072 roku wyświęcony został na biskupa krakowskiego. Położył wielkie starania zmierzające do ponownego utworzenia Metropolii Gnieźnieńskiej i konsolidacji wewnętrznej Kościoła w Polsce – działania te położyły kres pretensjom niemieckim, reprezentowanym przez arcybiskupstwo w Magdeburgu, do zwierzchnictwa kościelnego nad Polską. Wspierał również pracę misyjną Kościoła, kładąc nacisk na rozwój monastycyzmu w naszym kraju, głównie poprzez zakładanie i rozbudowę klasztorów benedyktyńskich. Popadł jednak w konflikt z królem Bolesławem Śmiałym, którego tło do dnia dzisiejszego pozostaje nieznane. Według relacji Galla Anonima oskarżony został przez króla o zdradę, zaś według kronikarza Wincentego Kadłubka zatarg między biskupem a królem dotyczyć miał spraw porządku moralnego – biskup zarzucać miał królowi publiczne powodowanie zgorszenia. Rozbieżności w ocenie postaci św. Stanisława znajdują również odbicie w olbrzymiej już liczbie prac historycznych.

Niezależnie jednak od oceny historyków, biskup krakowski Stanisław zginął 11 kwietnia 1079 roku męczeńską śmiercią, sprawując mszę świętą w krakowskim kościele św. Michała na Skałce. Według legendy hagiograficznej świętego Stanisława, to sam król miał go ugodzić mieczem, według innych relacji zabili go siepacze nasłani przez króla. Jego ciało miało zostać poćwiartowane, a następnie jego posiekane członki w cudowny sposób miały się zrosnąć w jeden organizm.

Historia ta miała, w tamtym okresie historycznym, wymiar mistyczny – uważano, że w podobny sposób nastąpi zjednoczenie wszystkich ziem polskich, podzielonych w okresie rozbicia dzielnicowego. Z tego powodu, św. Stanisław, który został kanonizowany w 1253 roku, stał się duchowym orędownikiem zjednoczenia państwa polskiego i patronem Polski.

/tekst: Sobiesław Nowotny/

W Polsce liturgiczne wspomnienie św. Stanisława przypada na 8 maja, gdyż tego dnia w 1254 roku w Polsce odbyła się uroczystość ogłoszenia jego kanonizacji, natomiast w Kościele powszechnym wspomnienie Świętego obchodzone jest w rocznicę jego męczeńskiej śmierci, w dniu 11 kwietnia.